Şehirlerdeki binaların önemli bir kısmı tek bir amaçla kullanılmaz. Zemin katında dükkânlar, üst katlarında konutlar bulunan apartmanlar; alışveriş, ofis ve otel bölümlerini aynı kütlede toplayan karma projeler; üretim alanıyla deposu iç içe geçmiş tesisler yaygındır. Taslakta bu binalar için tek ve açık bir kural konulmuştur.
Karma kullanımda hangi süre geçerlidir?
EK-1'in notlarında karma kullanım sınıfındaki binalarda kontrol periyodu düşük olan sınıfın uygulanacağı belirtilmiştir. “Periyodu düşük” ifadesi, daha kısa süreyi anlatır. Bina, içindeki kullanımlardan hangisi daha sık kontrol gerektirirse o sıklıkta kontrol edilir.
| Örnek bina | Kullanımlar | Uygulanacak süre |
|---|---|---|
| 35 m yüksekliğinde konut + 800 m² dükkânlar | Konut 5 yıl, ticaret (1.000 m² altı) 5 yıl | 5 yıl |
| 55 m yüksekliğinde rezidans + ofis katları | Konut 4 yıl, büro (1.000 m² üzeri) 4 yıl | 4 yıl |
| Ofis binası + 40 odalı otel bölümü | Büro 4 veya 5 yıl, konaklama (25 oda üzeri) 4 yıl | 4 yıl |
| Atölye + yüksek tehlikeli depo bölümü | Düşük tehlikeli endüstri 5 yıl, yüksek tehlikeli depolama 3 yıl | 3 yıl |
Tablodaki örnekler kuralın işleyişini göstermek için hazırlanmıştır. Gerçek bir binada her kullanımın hangi sınıfa ve sınıra girdiği, Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelikteki (BYKHY) tanımlara göre belirlenir.
Binadaki küçük bir bölüm de karma kullanım sayılır mı?
Bir kullanımın ayrı bir sınıf olarak mı değerlendirileceği yoksa ana kullanımın bir parçası mı sayılacağı, BYKHY'nin kullanım sınıflarına ilişkin hükümlerine göre belirlenir. Örneğin bir ofisin içindeki küçük bir arşiv odası ile binanın bir katını kaplayan bir depo aynı şekilde değerlendirilmez. Bu ayrım kontrol süresini doğrudan etkilediği için hazırlık aşamasında projeler üzerinden netleştirilir.
Karma kullanımlı binayı hangi seviyedeki uzman kontrol eder?
Periyodik kontrol ve uygunluk görüşü işlerinde uzmanın yetkilendirilmesinde EK-1'deki kullanım sınıfına göre belirlenmiş seviyeler dikkate alınır. Bir binada YGU-2 veya YGU-3 gerektiren bir kullanım varsa, YGU-1 seviyesindeki bir uzmanın tek başına görevlendirilmesi bu tabloyla bağdaşmaz. Yüksek tehlikeli bir bölüm varsa YGU-3 ile YGU-K'nin birlikte görev yapması gerekir.
Uluslararası standarda göre tasarlanan binalarda farklı bir kural var mı?
Evet. BYKHY'nin 5. maddesinin ikinci fıkrası gereği uluslararası standartlara göre tasarımı yapılan binaların periyodik kontrolleri ve uygunluk görüşü işlerinde YGU-1 ve YGU-2 seviyesindeki uzmanlar görevlendirilmez. Bu binalarda uluslararası doküman ve standart okuma modülünü tamamlamış YGU-3 seviyesine ihtiyaç duyulur.
İtfaiye bütün binaları kontrol edebilir mi?
Evet. EK-1'in ilk notunda mahalli itfaiye teşkilatının tüm yapılarda periyodik kontrol yapma ve uygunluk görüşü verme yetkisi olduğu belirtilmiştir. Seviye tablosu, itfaiyenin uzmanlardan hizmet aldığı durumlarda hangi uzmanın görevlendirilebileceğini belirler; itfaiyenin kendi yetkisini sınırlamaz.
Dayanak
- Yönetmelik Taslağı EK-1 Notları: Karma kullanım, seviye, yüksek tehlikeli yapılar ve uluslararası standartlar
- Yönetmelik Taslağı Madde 6/2: Görevlerin seviyelere göre dağılımı
- Yönetmelik Taslağı EK-2 Modül 10: Uluslararası doküman ve standart okuma
- Okan SARIİş Güvenliği Uzmanı
- Oğuzhan YAVUZİş Güvenliği Uzmanı