Yangın Güvenlik Uzmanının Bağımsızlık ve Tarafsızlık İlkeleri

Yangın güvenlik raporu, bir binanın kullanıcıları, itfaiye ve ilgili idare için güvenilir bir belge olarak kurgulanmıştır. Bu güvenin kaynağı, raporu hazırlayan kişinin tarafsızlığıdır. Taslakta bu nedenle etik ilkelere ayrı bir madde ayrılır ve ilkeler yaptırımla desteklenir.

Uzmandan hangi temel ilkelere uyması beklenir?

1. Dürüstlük, bağımsızlık, tarafsızlık ve objektiflik

   Görev, dürüstlük kuralları çerçevesinde bağımsız, tarafsız ve objektif olarak yerine getirilir.

2. Merciye ve işverene karşı bağımsızlık

   Uzman, görev aldığı merciye ve kendi işverenine karşı bağımsızdır; görevini yalnızca uzmanlık alanındaki bilimsel verilere göre ve mevzuata uygun yürütür.

3. İzlenim düzeyinde dikkat

   Bağımsızlığa zarar verebilecek ya da böyle bir izlenim uyandırabilecek her türlü davranış ve ilişkiden uzak durulur.

4. Hukuka aykırı taleplerin bildirilmesi

   Etik dışı veya hukuka aykırı bir iş istendiğinde ya da görev sırasında böyle bir eylem fark edildiğinde durum itfaiyeye bildirilir.

5. Şartların kaybının bildirilmesi

   Meslek veya kabul şartları kaybedildiğinde durum gecikmeksizin Bakanlığa ve itfaiyeye bildirilir.

Uzman kendi işverenine karşı da bağımsız mıdır?

Evet. Taslakta bağımsızlık yalnızca bina sahibine karşı değil, uzmanın görev aldığı merciye ve kendi işverenine karşı da aranır. Bu ifade, özel hukuk tüzel kişileri bünyesinde istihdam edilen uzmanlar için önem taşır. Uzmanı istihdam eden bir şirket, raporun içeriğini yönlendiremez; rapor yalnızca bilimsel verilere ve mevzuata göre hazırlanır.

Bağımsızlık izlenimi neden ayrıca vurgulanır?

Taslakta yalnızca fiilî bağımlılık değil, bağımlılık izlenimi uyandırabilecek davranış ve ilişkiler de yasaklanır. Gerçekte etkilenmemiş olsa bile, kontrol ettiği binanın sahibiyle ticari ilişkisi bulunan bir uzmanın raporu kamuoyu nezdinde güven kaybına uğrar. Bu nedenle uzmanın, kontrol öncesinde görev alacağı yapıyla ilişkisini kendisi sorgulaması beklenir.

Rapor hangi verilere dayanmalıdır?

Uzmanın görevini yalnızca uzmanlık alanındaki bilimsel verilere göre yürütmesi istenir. Raporlarda uzmanlık, özel veya teknik bilgi gerektiren hususlar dışında açıklama yapılmaz, nitelendirme ve değerlendirmede bulunulmaz. Rapor bu yönüyle bir bilirkişi raporuna benzer: tespitler teknik dayanağıyla yazılır, kişisel kanaat ya da hukuki nitelendirme raporun konusu yapılmaz.

Kamu görevlileri etik ilkeleri uzmana uygulanır mı?

Uzman kamu görevlisi değildir; ancak göreviyle bağdaştığı ölçüde Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri ile Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'teki etik ilkelere uyması istenir. Uzman kamu adına bir kontrol yaptığı için, kamu görevlilerinden beklenen etik standartlar uzmana da yansıtılır.

İlkelere uyulup uyulmadığı nasıl denetlenir?

Mahalli itfaiye teşkilatı, görev yapan uzmanların tutum ve davranışlarını kendiliğinden ya da bir başvuru üzerine denetler. Uygunsuzluk tespit edilirse dayanak belgeleriyle Bakanlığa bildirilir. Taslağın 8. maddesindeki sorumlulukları yerine getirmeyen uzmanın yetki belgesi Bakanlıkça iptal edilir; iptalden sonra beş yıl yeniden yetki verilmez.