Yangın güvenlik uzmanlığı tek tip bir yetki olarak düzenlenmemiştir. Taslağın 5. maddesinde mesleki disiplin ve unvan esas alınarak dört seviye tanımlanır. Seviyeler arasındaki fark yalnızca bir unvan farkı değildir; hangi binanın kimin tarafından kontrol edileceği de bu seviyelere göre belirlenir.
Seviyeler arasındaki fark nedir?
| Seviye | Kimler başvurur? | Kontrol edebileceği yapılar | Asgari eğitim |
|---|---|---|---|
| YGU-1 | Makine, inşaat, elektrik, elektrik-elektronik teknikerleri ve itfaiyecilik ön lisans mezunları | 5 yıllık kontrole tabi yapılar: 30,50–51,50 m konutlar, 25 ve altı odalı konaklama, 1.000 m² ve altı kurumsal, büro, ticaret ve toplanma yapıları, düşük tehlikeli endüstri ve depolama | 65 saat |
| YGU-2 | Mimar ile inşaat, makine, elektrik, elektronik ve elektrik-elektronik mühendisleri | YGU-1'in yapılarına ek olarak 4 yıllık kontrole tabi büyük yapılar ve orta tehlikeli tesisler | 85 saat |
| YGU-3 | YGU-2 belgesi olup son bir yılda en az iki farklı kullanım sınıfından en az dört yapının raporunu düzenlemiş olanlar | Tüm sınıflar; yüksek tehlikeli yapı ve yerlerde YGU-K ile birlikte; uluslararası standarda göre tasarlanan binalar | 40 saat (ek modüller) |
| YGU-K | Kimya mühendisleri ve kimya alanında lisans mezunları | Yüksek tehlikeli yapılarda tehlikeli maddelerin tespiti ve sınıflandırılması (YGU-3 ile birlikte) | 35 saat |
Tablodaki yapı grupları EK-1'deki “YGU seviyesi” sütunundan çıkarılmıştır. Periyodik kontrol ve uygunluk görüşü işlerinde uzmanın yetkilendirilmesinde bu sütundaki seviyeler dikkate alınır.
YGU-1 hangi binaları kontrol edebilir?
YGU-1 seviyesindeki uzmana, EK-1'de 5 yıllık kontrol süresine bağlanan satırlarda periyodik kontrol görevi verilebilir. Bu satırlarda yapılar görece küçük ya da düşük tehlikelidir. Proje onayı ve yapı kullanma izni aşamasındaki uygunluk görüşü görevleri ise YGU-1'e verilmez; bu görevler YGU-2 veya YGU-3 tarafından yürütülür.
YGU-2'nin YGU-1'den farkı nedir?
YGU-2 ile 4 yıllık kontrole tabi büyük yapılar da kontrol edilebilir: 51,50 metre ve üzerindeki konutlar, 25'ten fazla odalı konaklama yapıları, 1.000 m²'yi aşan kurumsal, büro, ticaret ve toplanma yapıları ile orta tehlikeli endüstri ve depolama tesisleri. Ayrıca proje aşamasındaki ve yapı kullanma izni aşamasındaki uygunluk görüşleri ile tatbikat planlaması YGU-2 veya YGU-3 seviyesindeki uzmanlara bırakılır.
YGU-3 neden ayrı bir seviyedir?
YGU-3'e doğrudan başvurulamaz; seviyeye YGU-2 belgesi ve sahada kazanılan deneyimle ulaşılır. YGU-3 ile tüm kullanım sınıflarında görev alınabilir. Yüksek tehlikeli endüstri, depolama ve yüksek tehlikeli yerlerde kontrol YGU-3 ile YGU-K'nin birlikte çalışmasıyla yapılır. Uluslararası standartlara göre tasarlanan binalar da bu seviyeye bırakılır.
YGU-K ne iş yapar?
YGU-K, kimya alanından gelen uzmanlar için tanımlanmış bir seviyedir ve tek başına periyodik kontrol yapacak şekilde kurgulanmamıştır. Yüksek tehlikeli yapıların periyodik kontrolü sürecinde tehlikeli maddelerin tespiti ve sınıflandırılması görevi YGU-K'ye verilir. Kontrol YGU-3 ile birlikte gerçekleştirilir.
Hangi seviye kaç saat eğitim alır?
| Seviye | Asgari süre | Modüller (EK-2) |
|---|---|---|
| YGU-1 | 65 saat | Yangın bilimi (2), yasal çerçeve (4), yangın projeleri (3), yapı ve malzeme (4), kaçış yolları (8), elektrik sistemleri (8), duman kontrol ve söndürme (8), yüksek tehlikeli binalar (4), periyodik kontrol (20), yangın güvenliği sorumluluğu (4) |
| YGU-2 | 85 saat | Yangın bilimi (2), yasal çerçeve (4), yangın projeleri (3), yapı ve malzeme (6), tahliye (14), elektrik sistemleri (12), duman kontrol ve söndürme (12), yüksek tehlikeli binalar (4), periyodik kontrol (20), sorumluluk (4), ruhsat ve iskân kontrolleri (4) |
| YGU-3 | 40 saat | Yüksek tehlikeli binalar ve tehlikeli maddeler (24), uluslararası doküman ve standart okuma (16) |
| YGU-K | 35 saat | Yangın bilimi (2), yasal çerçeve (4), yüksek tehlikeli binalar ve tehlikeli maddeler (24), periyodik kontrol (5) |
Parantez içindeki rakamlar modüllerin asgari saatleridir. YGU-1 ve YGU-2'de aynı adı taşıyan modüller farklı derinlikte işlenir: YGU-1 modüllerinde “bilir” düzeyinde kazanımlar, YGU-2 modüllerinde ise tasarım ve kurulum ölçütlerinin bilinmesi ve değerlendirilmesi hedeflenir.
Uluslararası standartla tasarlanan binalarda neden YGU-1 ve YGU-2 görevlendirilmez?
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğin (BYKHY) 5. maddesinin ikinci fıkrası kapsamında, ulusal mevzuat yerine uluslararası standartlara göre tasarım yapılabilir. Bu binaların periyodik kontrolü ve uygunluk görüşü işlerinde YGU-1 ve YGU-2 seviyesindeki uzmanlar görevlendirilmez. Gerekçe eğitim müfredatında görülür: uluslararası doküman ve standart okuma modülü yalnızca YGU-3 eğitiminde yer alır ve bu modülle ulusal mevzuatta hüküm bulunmayan durumlarda değerlendirme yapabilme becerisi hedeflenir.
Seviye kuralı itfaiye için de geçerli midir?
Hayır. Mahalli itfaiye teşkilatına tüm yapılarda periyodik kontrol yapma ve uygunluk görüşü verme yetkisi tanınır. Seviye tablosu, itfaiyenin uzmanlardan hizmet aldığı durumlarda hangi uzmanın görevlendirilebileceğini belirler.
Dayanak
- Yönetmelik Taslağı Madde 5: Yangın güvenlik uzmanlığı seviyeleri
- Yönetmelik Taslağı Madde 6/2: Görevlerin seviyelere göre dağılımı
- Yönetmelik Taslağı EK-1 ve notları: Seviye sütunu, yüksek tehlikeli yapılar, uluslararası standartlar
- Yönetmelik Taslağı EK-2: Eğitim müfredatı ve asgari süreler
- Okan SARIİş Güvenliği Uzmanı
- Oğuzhan YAVUZİş Güvenliği Uzmanı