Periyodik kontrol, belirli kullanım sınıfları ve büyüklükler için zorunlu tutulur. Bununla birlikte bazı yapılar, nitelikleri gereği bu sistemin dışında bırakılır. İstisna geniş tutulmamıştır; kapsadığı yapılar ve bağlandığı koşul ikinci maddenin ikinci fıkrasında ayrıntılı olarak sayılır.
İstisna kapsamına hangi yapılar girer?
Gizlilik taşıyan yapılar
Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin harekât ve savunması bakımından gizlilik arz eden yapılar veya yapının bölümleri.
Belirli kurumların özel amaçlı yapıları
Sahil Güvenlik Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığına ait harekât, eğitim, savunma ve sivil savunma amaçlı yapılar veya yapının bölümleri.
Mülkiyeti kime ait olursa olsun, bu nitelikte olduğu ilgili Bakanlık veya kamu kuruluşunca ilgili idareye bildirilen yapılar da istisnadan yararlanabilir. Belirleyici olan tapudaki sahiplik değil, yapının kullanım amacının bu niteliği taşıması ve bunun resmî olarak bildirilmesidir.
İstisna hangi koşulla uygulanır?
İstisna kendiliğinden uygulanmaz; bir yazı şartına bağlanır. İlgili kurumdan, yapıda her türlü sorumluluğun kuruma ait olduğunu ve yönetmelik hükümlerine göre her türlü kontrol ve denetimin kurumun kendisi tarafından yapılacağını belirten bir yazı alınır. Yazı alındığında, yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi aşamalarında itfaiye uygunluk görüşü ile periyodik kontrol aranmaz.
Bu düzenlemeyle yangın güvenliği yükümlülüğü ortadan kaldırılmaz; yükümlülüğün yerine getirilmesi ve denetlenmesi kurumun kendisine bırakılır. Kurum, öngörülen kontrol ve denetimleri kendi bünyesinde yapmayı taahhüt etmiş sayılır.
Kamu binalarının tamamı kapsam dışında mıdır?
Hayır. Sayılan kurumlara ait olsa bile harekât, eğitim, savunma veya sivil savunma amacı taşımayan bir idari bina bu fıkranın konusu dışında kalır. Bu tür yapılar EK-1'deki kullanım sınıfına ve sınır değerlere girerse periyodik kontrol yükümlülüğü devam eder.
| Örnek | Değerlendirme |
|---|---|
| Jandarma eğitim merkezi | Eğitim amaçlı olduğu için yazı alınması şartıyla istisna kapsamındadır |
| AFAD'a ait sivil savunma deposu | Sivil savunma amaçlı olduğu için yazı alınması şartıyla istisna kapsamındadır |
| Bir kamu kurumunun genel müdürlük binası | Sayılan amaçları taşımazsa istisna kapsamında değildir; büro binası olarak EK-1'e göre değerlendirilir |
| Bir bakanlığa ait hizmet binası | Gizlilik arz eden bir bölüm içermezse genel hükümlere tabidir |
Tablodaki örnekler istisnanın mantığını göstermek için hazırlanmıştır. Somut bir yapının istisnaya girip girmediği, ilgili kurumun bildirimine ve alınacak yazıya göre belirlenir.
İstisna ile EK-1 dışında kalmak arasında ne fark vardır?
Bir binanın periyodik kontrole tabi olmamasının iki ayrı nedeni olabilir. Birincisi burada açıklanan özel istisnadır. İkincisi ise binanın EK-1'deki kullanım sınıfı ve sınır değerlerine hiç girmemesidir; yapı yüksekliği 30,50 metrenin altında kalan bir konut binası buna örnek gösterilebilir. İkinci durumda bina istisna sayılmaz, yalnızca periyodik kontrol listesinde yer almaz. Ayrım, binanın ileride kullanım değişikliği veya esaslı tadilat geçirmesi hâlinde önem kazanır.
Dayanak
- Yönetmelik Taslağı Madde 2/2: Kapsam istisnası
- Yönetmelik Taslağı Madde 23/1: Periyodik kontrole tabi yapılar
- Yönetmelik Taslağı EK-1: Periyodik kontrol süreleri
- Okan SARIİş Güvenliği Uzmanı
- Oğuzhan YAVUZİş Güvenliği Uzmanı

