YGU Yönetmeliği Nedir? Amacı, Kapsamı ve Dayanağı

Türkiye'de yangın güvenliği uzun süre tasarım ve ruhsat aşamasıyla sınırlı bir konu olarak ele alınmıştır. Tedbirler projede çizilir, yapı kullanma izni sırasında kontrol edilir; sonrasında sistemlerin yıllar boyunca çalışıp çalışmadığı çoğu zaman sorgulanmaz. Yangın güvenlik uzmanlığı yönetmeliği taslağı bu boşluğu kapatmak üzere hazırlanmıştır.

Aşağıda taslağın ilk bölümü açıklanır: yönetmeliğin neden hazırlandığı, hangi işleri kapsadığı, hangi yasal dayanağa bağlandığı ve metinde sık karşılaşılan kavramların ne anlama geldiği.

YGU yönetmeliğinin amacı nedir?

Taslağın birinci maddesinde amaç iki katmanlı olarak tarif edilir. İlk katmanda koruma hedefi yer alır: bina ve tesislerde yangın riskinin azaltılması ve bir yangın çıktığında can ve mal kaybının en aza indirilmesi. İkinci katmanda ise bu korumayı sağlayacak düzen kurulur; yapılacak kontrollerin, kontrolleri yürütecek uzmanların ve uzmanlara yönelik eğitim, sınav ve yetki belgesinin usul ve esasları belirlenir.

Buna göre yönetmelikle yalnızca binaların kontrol edilmesi istenmez; kontrolün kim tarafından, hangi yetkinlikle, hangi formlarla ve hangi takvimle yapılacağı da tek bir çerçevede toplanır.

Yönetmelik hangi iş ve işlemleri kapsar?

Kapsam maddesi kısa tutulmuştur: yapılardaki yangın güvenlik tedbirlerinin tasarımının, uygulanmasının ve sürdürülebilirliğinin mevzuata uygunluğunun sağlanmasına ilişkin iş ve işlemler. Bu üç kavram, sistemin üç aşamasına karşılık gelir.

Kamuoyunda en çok periyodik kontrol konuşulsa da uzmana proje ve iskân aşamalarında da görev verilebilir. Bu görevlerin hepsinde uzman, mahalli itfaiye teşkilatının gerekli gördüğü durumlarda devreye girer; itfaiyenin kendi yetkisi saklı tutulur.

YGU yönetmeliği hangi kanuna dayanır?

Taslağın üçüncü maddesinde üç dayanak sayılır:

1. 3194 sayılı İmar Kanunu, Madde 44

   Yönetmeliklerin çıkarılmasına ilişkin genel yetki maddesidir.

2. 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, Madde 107/1-c

   Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın görev ve yetkilerine ilişkin hükümdür.

3. BYKHY, Madde 133

   Uzmanlık ve periyodik kontrol için ayrı bir düzenleme yapılmasına imkân tanıyan maddedir.

Üçüncü dayanağın tarih ve sayısı taslakta boş bırakılmıştır. Bu durum, uzmanlık yönetmeliğinin yangından korunma mevzuatında yapılacak yeni düzenlemeyle birlikte uygulanacak şekilde kurgulandığını gösterir. Yaptırımlar için İmar Kanunu'nun 42. maddesine ve Kabahatler Kanunu'na atıf yapılır; çünkü idari para cezası gibi yaptırımlar ancak kanunla öngörülebilir.

Yönetmelikte sık geçen kavramlar ne anlama gelir?

Yönetmelikte tanımlanmayan bir kavramla karşılaşıldığında öncelikle BYKHY'deki tanıma, orada da bulunmazsa ilgili diğer mevzuata bakılır. “Yapı yüksekliği” veya “kullanım sınıfı” gibi teknik terimlerin karşılığı bu nedenle BYKHY'de aranır.

Yönetmelikle uygulamada ne değişir?

Mevcut düzende bir binanın yangın tedbirleri en yoğun biçimde ruhsat ve iskân sırasında incelenir. Kullanım sürecinde yapılan tadilatlar, kapatılan kaçış yolları ya da bakımı aksatılan sistemler çoğunlukla bir yangından sonra fark edilir. Taslakla birlikte yangın güvenliği, tek seferlik bir onay olmaktan çıkarılır ve düzenli aralıklarla belgelenmesi gereken bir yükümlülüğe dönüştürülür.

Sorumluluklar da bu çerçevede netleştirilir: kontrol başvurusu yöneticiye ya da yapı sahibine, kontrolün yapılması itfaiyeye veya itfaiyenin görevlendirdiği uzmana, eksikliklerin takibi ise ilgili idareye bırakılır.